CGB-aanbevelingen bij AWGB-evaluatie

In 2005 bracht de Commissie Gelijke Behandeling, conform haar wettelijke taak, haar evaluatie uit over de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB). In deze evaluatie, Het verschil gemaakt, deed de CGB destijds onder meer de volgende aanbevelingen:

• Wijzig de definitie van indirect onderscheid: de term indirect onderscheid moet worden beschreven als “onderscheid op grond van een neutraal criterium, voorschrift of handelen dat personen bijzonder treft in verband met een of meer in de wet genoemde gronden”.
• Het is wenselijk te onderzoeken of '(samen)leefvorm/alleenstaande' als discriminatiegrond moet worden opgenomen in de AWGB.
• Onderzoek naar de uitbreidingsmogelijkheden van de AWGB tot meer vormen van overheidshandelen, vergelijkbaar met die in artikel 7a gegeven (sociale bescherming en sociale voordelen met betrekking tot de discriminatiegrond ras).
• Onderzoek in welke omstandigheden de gelijke behandeling ook voor verenigingen een verplichting bevat (ook bij zuivere interne aangelegenheden, zoals statuten).
• Wijzig de AWGB, zodat voorkeursbeleid voor alle gronden mogelijk is in geval van een structurele achterstelling, en formuleer dit recht symmetrisch.
• Meer voorlichting door de overheid over het recht op gelijke behandeling.
• Onderzoek in welke mate (vrees voor) victimisatie optreedt bij slachtoffers van discriminatie die een gerechtelijke procedure beginnen.
• Onderzoek waarom een groot aantal oordelen over de grond geslacht niet wordt opgevolgd.
• Versterk en waarborg de bestaande infrastructuur voor discriminatiebestrijding.

De aanbevelingen, 4 jaar later
Inmiddels hebben enkele van de genoemde aanbevelingen een gevolg gekregen. Zo heeft het kabinet een wetsvoorstel ingediend in de Tweede Kamer over de aanpassing van de wettelijke definitie van ‘indirect onderscheid’. Ook kent Nederland inmiddels een landelijk dekkend netwerk van antidiscriminatievoorzieningen (adv’s).

Het ministerie van BZK heeft in samenwerking met Art.1 meer ruchtbaarheid gegeven aan discriminatie en wat daaraan te doen middels een publiekscampagne. Ook de CGB heeft de afgelopen jaren enkele voorlichtingscampagnes gevoerd; meest recent is de campagne Onprettig of onwettig?
De nadelige effecten van klagen over discriminatie zijn in kaart gebracht in onderzoek dat de Universiteit Twente in 2009 in opdracht van de CGB heeft uitgevoerd.

Extra aandacht voor zwangerschapsdiscriminatie
In het kader van de aanbeveling Onderzoek waarom een groot aantal oordelen over de grond geslacht niet wordt opgevolgd, vraagt de CGB aandacht voor de slechte opvolging door werkgevers van de oordelen waarin de CGB verboden onderscheid i.v.m. zwangerschap constateert. 

Onlangs heeft de CGB hier onderzoek naar laten uitvoeren door de Universiteit Utrecht. Hieruit blijkt dat zwangerschapsdiscriminatie ook na 2004 een hardnekkig probleem is, dat niet alleen kan worden toegeschreven aan onbekendheid van de gelijkebehandelingswetgeving. De CGB constateert hier een duidelijk spanningsveld. Uit het onderzoek blijkt dat werkgevers wel op de hoogte zijn van het wettelijk verbod om vrouwen te benadelen op grond van zwangerschap en zwangerschapsverlof, maar dat ze dit willens en wetens omzeilen. Begrijpelijke (bedrijfsmatige en financiële) overwegingen, laten onverlet dat onderscheid o.g.v. zwangerschap bij de wet verboden is en er tegen opgetreden moet worden.

Het hardnekkig voortbestaan van zwangerschapsdiscriminatie is een des te groter probleem, daar het alle andere maatregelen doorkruist die het kabinet neemt ter verbetering van de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt (gelijke beloning, glazen plafond, quota, etc).   
Over de noodzaak van een krachtige aanpak van zwangerschapsdiscriminatie sprak de CGB vorige maand nog het VN-Comité toe, dat toeziet op naleving van het VN-Vrouwenverdrag. Tijdens deze lezing bracht de CGB onder de aandacht dat discriminatie van vrouwen in Nederland nog veelvuldig voorkomt. Niet alleen bij  zwangerschap, maar ook bij de beloning of vanwege het dragen van een hoofddoek.