Geslacht

> Geslacht als grond
> Direct onderscheid
> Indirect onderscheid
> Wie maken er aanspraak 
> Op welke terreinen biedt de wet bescherming
> Geslacht bij de CGB in cijfers
> Jaarlijks overzicht oordelen op de grond geslacht

Geslacht als grond
De grond geslacht is een van de gronden die al het langst in Europese en Nederlandse gelijke behandelingswetgeving is vastgelegd. In Nederland staat bescherming tegen deze vorm van discriminatie in verschillende Nederlandse wetten:

• Algemene wet gelijke behandeling (AWGB)
• Wet gelijke behandeling voor mannen en vrouwen (WGB)
• diverse artikelen in het Burgerlijk Wetboek

Toch blijft discriminatie van vrouwen een veelvoorkomend verschijnsel. Bijvoorbeeld door het niet aangaan of verlengen van een arbeidscontract in verband met zwangerschap, gebrekkige bescherming tegen seksuele intimidatie en het blijven bestaan van glazen plafonds.

Direct onderscheid
Bij direct onderscheid is meteen duidelijk dat er onderscheid wordt gemaakt op een van de ‘discriminatiegronden’. Bijvoorbeeld als een vrouw op grond van haar zwangerschap wordt afgewezen. Dit is discriminatie op grond van geslacht, want alleen vrouwen kunnen zwanger zijn. Direct onderscheid op grond van geslacht is verboden. Hierop zijn in de wet drie mogelijke uitzonderingen vastgelegd:

• als er sprake is van maatregelen ter bescherming van vrouwen (ivm zwangerschap en moederschap);
• als er sprake is van een functie waarvoor het geslacht bepalend is (besluit beroepsactiviteiten);
• en in geval van voorkeursbeleid.

Indirect onderscheid
Bij indirect onderscheid is minder duidelijk dat er onderscheid wordt gemaakt. Het lijkt alsof er een neutrale eis wordt gesteld. Maar het resultaat is dat er onderscheid wordt gemaakt op een van de discriminatiegronden. Een duidelijk voorbeeld is de taaleis die weleens gesteld wordt bij vacatures: men moet accentloos Nederlands spreken. Taal op zich is geen discriminatiegrond in de gelijkebehandelingswetgeving. Toch kan een taaleis leiden tot discriminatie; vooral mensen met een andere afkomst (discriminatiegrond ras) dan de Nederlandse worden getroffen. De kans dat zij het Nederlands niet volledig beheersen is groot en daarmee worden ze uitgesloten van de baan.

Het maken van indirect onderscheid is ook verboden. De wet geeft op dit verbod een algemene uitzondering, namelijk als er voor het onderscheid een objectieve rechtvaardiging, ofwel een goede reden, bestaat. Dit moet van geval tot geval bekeken worden.

Wie kunnen aanspraak maken op gelijke behandeling op grond van geslacht?
De WGB, de AWGB en het BW zijn er niet alleen om vrouwen te beschermen tegen discriminatie . Ook mannen kunnen beroep doen op de wet als ze menen dat ongerechtvaardigd onderscheid op grond van geslacht gemaakt wordt. Bijvoorbeeld oordeel 2008-52. Een mannelijke militair vocht met succes bij de Commissie aan dat enkel vrouwen met kinderen onder de 5 jaar worden vrijgesteld van een buitenlandse missie. Mannelijke militairen kunnen dit recht op vrijstelling niet claimen.

Kwesties die spelen rondom transseksualiteit  worden behandeld in het kader van onderscheid op grond van geslacht. Hetzelfde geldt voor travestie.

Op welke terreinen biedt de wet bescherming?
De bescherming op grond van geslacht strekt zich uit over verschillende maatschappelijke terreinen:

• arbeid (inclusief werving en selectie)
• arbeidsvoorwaarden
• werktijden
• beloning
• verlof
• promotie
• ontslag
• alle vormen van scholing
• arbeidsbemiddeling
• pensioenvoorziening (link naar pensioendossier)
• vrij beroep
• het aanbieden van of verlenen van toegang tot goederen of diensten.

Geslacht bij de Commissie Gelijke Behandeling in cijfers

Informatieve vragen (telefonisch en per e-mail)

Verzoeken om oordelen (aantallen en percentage van totaal)

Oordelen (aantallen en percentage van totaal)

Vragen en verzoeken om een oordeel over onderscheid op grond van geslacht blijven door de jaren heen binnenkomen bij de CGB. De grootste stijging in het aantal verzoeken om een oordeel werd in 2007 genoteerd voor de grond geslacht, van 12% naar 17%. Het percentage oordelen op grond van geslacht is verminderd doordat in 2003 gelijkebehandelingswetgeving op de gronden handicap/chronische ziekte en leeftijd tot stand is gekomen.

Jaarlijks overzicht oordelen op de grond geslacht
Sinds 1998 verschijnt ieder jaar een oordelenbundel. In de oordelenbundel worden de oordelen over onderscheid op de verschillende gronden uit het voorgaande jaar kritisch besproken. De bundels geven een overzicht van de ontwikkelingen en de oordelenlijn op grond van geslacht.